16 februari 2021

Batstra: we zitten vast in het stoornisdenken

Bron: ww.rug.nl, 25 februari 2020

Onderzoeken wekken de suggestie dat ADHD een hersenziekte is. Maar er is op de scans niets te zien. En zelfs als er al iets te zien was, dan is het daarmee nog geen ziekte, aldus psychologe Laura Batstra. Volgens Batstra krijgen te veel kinderen een etiket met een stoornis opgeplakt. Waarbij de oorzaak en de oplossing voor het probleemgedrag eenzijdig bij het kind en de ouders worden neergelegd. „Dat kind kan zich daar vervolgens ook naar gaan gedragen. Naar mijn mening is er veel te weinig aandacht voor maatschappelijke en omgevingsfactoren.”

Batstra ontkent zeker niet dat er een groep kinderen is met ernstige problemen, voor wie specialistische zorg beschikbaar moet zijn en medicatie voor verlichting kan zorgen. Maar er is een veel grotere groep die beter op een andere manier kan worden geholpen. „In mijn visie is gedrag altijd een gevolg van zeer vele factoren. Zo zijn armoede en sociale uitsluiting sterk geassocieerd met geestelijke ellende en gedragsproblemen. Maar goed, los de armoede maar eens op, een ingewikkeld verhaal. Een andere factor is de prestatiemaatschappij waarin we leven. De druk is hoog. Schoolprestaties en het behalen van het papiertje zijn beslissend voor de toekomst van je kind. Dus ik snap die ouders wel. Die willen ook dat hun kind goed terecht komt. En wanneer hen is wijsgemaakt dat een pilletje Ritalin daarbij dan een handje kan helpen…. Overigens is al ruim 10 jaar bekend dat Ritalin de schoolprestaties niet verbetert. Recente studies blijven dat bevestigen. Helaas bereiken dit soort zogenoemde negatieve resultaten van wetenschappelijk onderzoek de mensen die het betreft niet of nauwelijks.”

Toen in 2012 het ADHD-boek van Batstra uitkwam, kreeg ze nogal wat kritiek, van hoogleraren psychiatrie en van ouders. Zeker ook via de sociale media. „Ik heb toen wel gemerkt hoe een gevoelig onderwerp ADHD is, zeker ook bij ouders die voor hun kind gekozen hebben voor diagnose en medicatie. Er waren ook ouders die me rustig konden vertellen wat mijn standpunt met hen deed. Die ouders ben ik dankbaar, want van hen heb ik geleerd om bij kritiek op het vele voorschrijven van Ritalin ook altijd te noemen en te erkennen dat er ook kinderen en gezinnen zijn die er veel baat bij hebben. Ik ga ervan uit dat ouders hun kind het beste kennen en weten welke behandeling het beste bij hen en hun kind past. Let wel, mits ze eerlijke voorlichting hebben gekregen over de voor- en nadelen van diagnoses en psychiatrische behandelingen. En daar schort het dus nogal eens aan.”

Op haar eigen wijze probeert Batstra een bijdrage te leveren aan een betere maatschappij, waar minder kinderen buiten de boot vallen en iedereen er zoveel mogelijk bij hoort. Zo heeft ze bijvoorbeeld het project Druk & Dwars opgezet, dat de visie op druk en dwars gedrag wil veranderen en de omgeving van het kind wil versterken door ouders en professionals handvatten te bieden. „Goede voorlichting is nodig om een tegenwicht te bieden tegen het hardnekkige stoornisdenken. Onze promovendus Sanne te Meerman heeft onderzocht hoe er in studieboeken voor academici over ADHD wordt geschreven. Die informatie blijkt een zeer sterk biomedisch accent te hebben. Kortom, we zijn er nog lang niet!”

Batstra is ervan overtuigd dat initiatieven dicht bij huis een verschil kunnen maken: „Zo hebben we een plan bedacht om meer klassikale kinderfeestjes te organiseren, zodat iedereen erbij kan zijn. Ook de minder populaire kinderen met een gebruiksaanwijzing, die anders vaak geen uitnodiging krijgen. En dat werkt! Het is een prachtige manier om kinderen op jonge leeftijd al te leren dat iedereen erbij hoort.”

Lees het hele artikel op https://www.rug.nl/news/2020/02/we-zitten-vast-in-het-stoornisdenken.