3 november 2020

Narcist of niet?

Bron: AD.nl, 16-7-2019

Jongeren zijn de afgelopen jaren narcistischer geworden, schrijft psycholoog Eddie Brummelman in zijn boek ‘Bewonder mij! Brummelman onderzoekt narcisme en zelfwaardering aan de Universiteit van Amsterdam: ,,Onze individualistische culturele waarden hebben geleid tot een toename van narcisme.’’ Gelukkig komt er ook een tegenbeweging op: ,,Onder invloed van economische tegenslagen voelen we ons minder verheven en meer verbonden.’’

De term narcist wordt te pas en te onpas gebruikt; de term is afkomstig van de mythe waarin Narcissus verliefd wordt op zijn spiegelbeeld. De één heeft het over een persoonlijkheidsstoornis waarin iemand het zelfbeeld van een ander ondergraaft, de ander doelt op een trekje waarbij iemand vooral van zichzelf houdt.

Brummelman ziet narcisme als een breder spectrum: ,,Niemand is volledig narcist of volledig niet-narcist. We hebben deze persoonlijkheidstrek allemaal in meerdere of mindere mate. Het wordt een probleem als je constant op zoek bent naar de bewondering van anderen en je gekrenkt voelt als die uitblijft.’’

Psycholoog Martin Appelo: ,,Bij een narcist ontbreekt elke wederkerigheid, hij of zij is helemaal gericht op de vraag: hoe is dit voor míj? De ander wordt niet in de interactie betrokken. Als iemand daar iets van zegt, wordt een narcist boos.’’

Wetenschappers zijn het erover eens dat narcisme een combinatie is van omgevings- en aangeboren factoren. Opvoeding speelt bijvoorbeeld een rol. Appelo: ,,Een kind kan een bepaalde aanleg voor narcisme hebben. Als het opgroeit in een veilige, stabiele en liefdevolle omgeving, dan hoeft die aanleg niet tot ontwikkeling te komen.’’

Brummelman ontdekte in zijn onderzoek dat ouders narcistische trekjes kunnen stimuleren door de manier van complimenteren. ,,Als ouders wil je je kind een stevig zelfbeeld meegeven. Onbedoeld kun je een heel andere boodschap overbrengen, namelijk dat het je liefde steeds weer moet verdienen door uitzonderlijk te zijn.’’

Volgende week: Tips om te voorkomen dat je kind een narcist wordt.