29 februari 2016

Column René Kneyber in dagblad Trouw 24 februari 2016: Citotoetsen

Om maatwerk te leveren is meetwerk nodig. Wie een kind onderwijs op zijn niveau wil bieden zal eerst moeten kijken wat dat niveau is. Hoe meer de samenleving om maatwerk vraagt, hoe meer de school gaat toetsen. Van groep 1 tot groep 8 maken kinderen inmiddels 72 Cito-toetsen.

Maar met de groei van het aantal toetsen is de expertise daarover onder leraren niet toegenomen, die is nog steeds bedroevend. En dan gaat het regelmatig mis. Dusdanig zelfs dat er deze week twee keer aandacht aan werd besteed op de televisie.
Zo zagen we in ‘Brandpunt’ Becca Aarts, dertien jaar oud. Becca ging elke dag met buikpijn naar haar basisschool. Het ging niet goed, ze scoorde op de Cito-toetsen voor het leerlingvolgsysteem alsmaar rode cijfers. In haar rapport, liet ze zien, stond een lange lijst met rode E’s.

Ik wist niet wat ik zag. Inderdaad: scholen gebruiken zo’n systeem om de leerlingvorderingen bij te houden. Maar die zijn bedoeld om als school adequater in te springen op achterstanden en daar plannen voor te maken, zeker niet om ze aan kinderen voor te schotelen. Wat te verwachten viel, gebeurde: Becca werd onzeker, bleef vaker thuis en ging het daardoor waarschijnlijk nog slechter doen. Nogal wiedes, welke sadist geeft nou Cito-resultaten aan kinderen mee?
Een heleboel, kennelijk. Vrijwel alle juffen, bleek al snel op sociale media, tot een juf aan toe die een grafiek aan de muur hing met alle resultaten van leerlingen, zodat ze daar in gesprekken met die leerlingen naar kon verwijzen. Ik verzin het niet.

Ook in ‘De Monitor’ was zondagavond aandacht voor het onheuse gebruik van toetsen. De kleutertoets dit keer. Alle deskundigen twijfelen aan het nut, want kleuters zijn onbetrouwbare testobjecten, en ze worden er ook nog eens gestrest van.
‘Maar als zoveel kleuterjuffen en deskundigen vraagtekens zetten bij het gebruik van deze methodes, waarom gebeurt het dan nog?’ vroeg presentator Teun van de Keuken vertwijfeld aan AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen. Het lag aan de inspectie, vond zij, en aan ouders.

Beste Teun, ik zie dat anders. Het is gemakzucht, het geen ‘nee’ durven zeggen tegen de baas. Zeg tegen een juf ‘het moet van de inspectie’ en ze gaat volgzaam op haar rug liggen, en ze doet alles: van het afnemen van een onzinnige en stompzinnige toets tot gebruik van een door amateurs in elkaar gefröbelde methode. Terwijl het niet eens moet van de Inspectie. Het zijn de slapste excuses voor kindermishandeling ooit. En ze zijn niet eens waar.